Młodzi dla młodych, dla wszystkich, czy tylko dla siebie? Jak zwiększyć sprawczość i zaangażowanie młodzieży w politykę klimatyczną.

Czy naprawdę słuchamy młodych ludzi, kiedy mówimy o ich przyszłości?

W czasie, gdy zmiany klimatyczne przestają być tylko doniesieniami naukowców, a faktycznymi zdarzeniami, a ALERT RCB wita niemal każdego poranka, warto pomyśleć o przyszłości - i o tych, dla których ekstremalne zjawiska pogodowe, susza i fale gorąca będą codziennością. Oczywiście mowa tu o młodych pokoleniach.

Jednocześnie ci sami młodzi ludzie, chociaż pozornie głośni na ulicach i w mediach społecznościowych, wciąż mają bardzo ograniczony wpływ na to, jak kształtowana jest polityka klimatyczna w Polsce. Młodzieżowa Rada Klimatyczna miała być remedium: głosem młodych przy ministrze. W rzeczywistości jednak działa dziś jak zamknięty klub - enigmatyczny, trudno dostępny, słabo rozliczalny, praktycznie niewidoczny.

Jeśli chcemy odbudować zaufanie młodych ludzi do państwa i uczynić ich faktycznymi współtwórcami polityki klimatycznej, musimy zmienić reguły gry. Otwarta, cyfrowa platforma partycypacyjna, prosta w obsłudze, inkluzywna i dostępna z każdego miejsca, może być jednym z rozwiązań.

Zamknięta rada, otwarta frustracja

Młodzieżowa Rada Klimatyczna (MRK) została powołana w 2020 roku w odpowiedzi na presję społeczną wywołaną przez młodzieżowe strajki klimatyczne. Jej cel był słuszny: stworzyć most między młodymi obywatelami a rządem. W praktyce jednak MRK funkcjonuje jako ciało niemal zupełnie odizolowane - jej skład wybierany jest nieprzejrzyście, efekty pracy są niewidoczne, a dialog z młodzieżą zewnętrzną - praktycznie nieistniejący. Trudno mówić, by była reprezentatywna - konieczność wygrania konkursu z nieujawnionymi kryteriami, oraz konieczność posiadania pokładów czasu sprawia, że dostęp do niej mają jedynie wybrani. Brak publicznie dostępnych opinii, raportów z posiedzeń, lub jakichkolwiek działań i komunikacji w kanałach używanych przez młodych ludzi sprawia, że trudno dziś mówić o MRK jako o realnym narzędziu partycypacji.

A młodym zależy: według raportu UNGC z 2022 roku, aż 78% młodych Polek i Polaków uważa, że życie na Ziemi jest zagrożone, a ponad połowa sądzi, że Polska nie robi wystarczająco w sprawie klimatu. Ale równie istotne – i bardziej niebezpieczne – jest to, że coraz więcej z nich nie widzi żadnej możliwości wpływu na decyzje rządowe. To nie tylko problem polityki – to kryzys zaufania społecznego.

Dostęp - nie przywilej, a prawo

Czekając na zainteresowanie Ministerstwa większym włączeniem młodych ludzi w procesy decyzyjne, kiedy przeciętny wiek posła wynosi 51 lat, potrzebna jest zmiana sposobu funkcjonowania Rady. Stworzenie cyfrowej platformy przy MRK umożliwi każdemu młodemu użytkownikowi, nie tylko członkowi rady, udział w konsultacjach, komentowanie projektów, zadawanie pytań decydentom i jak i monitorowanie działań rządu w sprawach klimatycznych.

To nie byłaby kolejna pasywna, gadżeciarska, lecz szybko zapomniana strona rządowa. Platforma miałaby swoje media społecznościowe, aplikację mobilną jak i informacyjną stronę www, opcje dostosowane do młodych użytkowników (quizy, mapy wydarzeń, interesujące reelsy z wiadomościami oraz ważnymi informacjami) jak i przestrzeń do dyskusji. Dane użytkowników chronione zgodnie z RODO, a członkowie MRK oznaczeni jako zweryfikowani - z obowiązkiem odpowiadania na pytania i dzielenia się agendą.

Z technicznego punktu widzenia to rozwiązanie, które można zrealizować w 6 miesięcy – z pierwszą wersją beta, później rozszerzaną o kolejne funkcje. Koszty? Porównywalne z jednym dużym kampanijnym spotem telewizyjnym. Zyski? Trwałe wzmocnienie obywatelskiej edukacji, zaufania i jakości polityki klimatycznej.

Takie rozwiązania nie są nowe. Decide Madrid – platforma konsultacyjna w Hiszpanii – od lat angażuje młodzież i dorosłych do wspólnego podejmowania decyzji, a UNESCO od lat podkreśla, że platformy online są najskuteczniejszym narzędziem zaangażowania młodych ludzi w sprawy klimatu – bo przełamują bariery geograficzne i są zgodne z ich codziennymi praktykami komunikacyjnymi.

W Polsce wciąż brakuje takiego narzędzia działającego na poziomie ogólnokrajowym. MRK może być pierwszą instytucją, która zdecyduje się na realne otwarcie – nie przez zmianę członków, ale przez otwarcie do niej dostępu.

Czas nie tylko słyszeć młodych, a ich posłuchać

Młodzież nie prosi dziś o symboliczne miejsce przy stole. Domaga się realnego wpływu, dostępu do wiedzy i narzędzi, które pozwolą im współdecydować o kierunku zmian w obliczu kryzysu klimatycznego. Bo to nie młodzi, a politycy podejmują dziś decyzje, które przesądzają o ich przyszłości, bez poczucia odpowiedzialności jak i bez realnych konsekwencji dla siebie. Stworzenie cyfrowej platformy partycypacyjnej przy MRK to realny krok w stronę państwa, które ufa swoim obywatelom – nawet tym najmłodszym.

Nie wystarczy mówić, że młodzi są przyszłością. Trzeba dać im dostęp do decyzji, które tę przyszłość kształtują.